Tải trọng trục xe là phần khối lượng xe và hàng dồn lên một trục hoặc cụm trục. Theo Điều 14 Thông tư 39/2024/TT-BGTVT, trục đơn tối đa 10 tấn, cụm trục kép 11–18 tấn và cụm trục ba 21–24 tấn tùy khoảng cách trục. Xe đúng tổng tải vẫn có thể quá tải trục nếu xếp hàng lệch.
Tóm tắt nhanh
Thông tư 39/2024/TT-BGTVT, ban hành 15/11/2024, hiệu lực 01/01/2025, quy định giới hạn tải trọng trục tại Điều 14.
Trục đơn ≤ 10 tấn; cụm trục kép ≤ 11, 16 hoặc 18 tấn; cụm trục ba ≤ 21 hoặc 24 tấn, tùy khoảng cách d giữa hai trục.
Ví dụ giả định: xe 3 trục tổng 24 tấn hợp lệ, nhưng xếp lệch về sau làm cụm trục kép mang 19 tấn, vượt giới hạn 18 tấn.
Cân xe toàn bộ tại nhà máy cho biết tổng và tịnh, nhưng không cho biết tải từng trục.
Kiểm soát tải trục bắt đầu từ khâu xếp hàng: phân bố đều, ghi vị trí xếp, và cân trục khi cần.
Tải trọng trục xe khác khối lượng toàn bộ thế nào?
Khối lượng toàn bộ là tổng khối lượng xe và hàng, còn tải trọng trục là phần khối lượng đè lên từng trục hay cụm trục. Mặt đường và cầu chịu lực qua từng trục, nên pháp luật giới hạn cả hai. Một xe có thể đúng giới hạn tổng nhưng vẫn vi phạm nếu hàng dồn về một đầu và một cụm trục mang quá nhiều.
Giới hạn khối lượng toàn bộ theo loại xe đã được trình bày trong các văn bản như quy định về giới hạn khối lượng toàn bộ của xe, tổ hợp xe, ví dụ xe thân liền 3 trục tối đa 24 tấn. Bài này tập trung vào phần còn lại: giới hạn trên từng trục.
Giới hạn tải trọng trục theo Thông tư 39/2024 là bao nhiêu?
Điều 14 Thông tư 39/2024/TT-BGTVT chia theo loại trục và khoảng cách d giữa tâm hai trục liền kề. Trục đơn tối đa 10 tấn. Cụm trục kép tối đa 11 tấn khi d nhỏ hơn 1,0 m, 16 tấn khi d từ 1,0 đến dưới 1,3 m, và 18 tấn khi d từ 1,3 m trở lên. Cụm trục ba tối đa 21 hoặc 24 tấn.
"Trục đơn: tải trọng trục xe ≤ 10 tấn."
— Thông tư 39/2024/TT-BGTVT, Điều 14, theo Hệ Thống Pháp Luật
Hình 1. Biểu đồ giới hạn tải trọng trục và cụm trục theo Điều 14 Thông tư 39/2024/TT-BGTVT, do Vận Hành Số vẽ.
Giới hạn tải trọng trục xe, cụm trục xe (Điều 14 Thông tư 39/2024/TT-BGTVT)
Loại trục | Khoảng cách d giữa tâm hai trục | Giới hạn |
|---|---|---|
Trục đơn | — | ≤ 10 tấn |
Cụm trục kép | d < 1,0 m | ≤ 11 tấn |
Cụm trục kép | 1,0 m ≤ d < 1,3 m | ≤ 16 tấn |
Cụm trục kép | d ≥ 1,3 m | ≤ 18 tấn |
Cụm trục ba | d ≤ 1,3 m | ≤ 21 tấn |
Cụm trục ba | d > 1,3 m | ≤ 24 tấn |
Ngoài các giới hạn này, xe còn phải tuân theo biển báo hạn chế tải trọng trên từng tuyến đường và cầu. Hãy đối chiếu bản gốc của Thông tư khi lập quy định nội bộ.
Vì sao xe đúng tổng tải vẫn có thể quá tải trục?
Vì tổng khối lượng không cho biết hàng nằm ở đâu trên thùng xe. Trong ví dụ giả định dưới đây, một xe 3 trục chở tổng 24 tấn, đúng giới hạn của xe thân liền 3 trục. Khi xếp đều, cụm trục kép phía sau mang 18 tấn. Khi hàng dồn về sau, cụm này mang 19 tấn và vượt giới hạn 18 tấn.
Hình 2. Ví dụ xếp hàng đều và lệch trên xe 3 trục cùng tổng 24 tấn, số liệu giả định do Vận Hành Số tính.
Ví dụ phân bố tải trên xe 3 trục tổng 24 tấn (giả định cụm trục kép d ≥ 1,3 m)
Cách xếp | Trục trước | Cụm trục kép sau | So với giới hạn 18 tấn |
|---|---|---|---|
Xếp đều | 6 tấn | 18 tấn | Đạt |
Lệch về sau | 5 tấn | 19 tấn | Vượt 1 tấn (≈ 5,6%) |
"Trường hợp d ≥ 1,3 mét, tải trọng cụm trục xe ≤ 18 tấn."
— Thông tư 39/2024/TT-BGTVT, Điều 14 (cụm trục kép), theo Hệ Thống Pháp Luật
Nếu cụm trục kép của xe có d trong khoảng 1,0 đến dưới 1,3 m, giới hạn chỉ còn 16 tấn và xe trong ví dụ đã vượt ngay cả khi xếp đều. Vì vậy cần biết khoảng cách trục thực tế của từng loại xe.
Cân xe tại nhà máy có kiểm soát được tải trục không?
Cân xe toàn bộ chỉ cho biết tổng khối lượng và khối lượng tịnh, nên phát hiện được xe vượt tổng nhưng không thấy tải từng trục. Muốn biết tải trục, cần cân trục hoặc cân lần lượt từng trục. Cách này cho thấy hàng có bị xếp lệch hay không, nhưng cộng các trục lại thường kém chính xác hơn cân trọn xe một lần.
Hình 3. Sơ đồ so sánh thông tin từ cân xe toàn bộ và cân trục, do Vận Hành Số tóm tắt.
Với cân xe toàn bộ, phần mềm vẫn có thể cảnh báo quá tải khi cân xe theo giới hạn tổng của từng loại xe. Sai số cho phép của cân khi cân trọn xe được trình bày trong bài sai số cân xe cho phép.
Kiểm soát tải trọng trục tại nơi xếp hàng theo mấy bước?
Nên làm theo 5 bước, vì phần lớn lỗi quá tải trục xảy ra ngay lúc xếp hàng chứ không phải trên đường. Đơn vị xếp hàng có thể chủ động ngăn lỗi này với chi phí thấp. Dữ liệu cân và biển số lưu trên phần mềm cân xe giúp theo dõi xe nào hay bị quá tải.
Lập hồ sơ xe: lưu số trục, khoảng cách trục và giới hạn tổng theo đăng kiểm của từng xe thường xuyên ra vào.
Đặt giới hạn trong phần mềm: cảnh báo khi tổng vượt giới hạn của loại xe; đọc biển số bằng AI Camera để tự lấy hồ sơ.
Hướng dẫn xếp hàng: phân bố đều theo chiều dài thùng, tránh dồn hàng nặng về một đầu.
Cân trục khi nghi ngờ: với xe gần giới hạn hoặc hàng nặng tập trung, cân từng trục để kiểm tra.
Ghi nhận và điều chỉnh: lưu kết quả, yêu cầu xếp lại khi vượt, theo dõi xe hoặc nhà xe hay vi phạm.
Tình huống minh họa: nhà máy thép xuất cuộn thép bằng xe 3 trục
Đây là kịch bản giả định để minh họa cách đánh giá, không phải khách hàng thật.
Vấn đề
Một nhà máy xuất cuộn thép bằng xe tải 3 trục. Phiếu cân luôn cho tổng đúng giới hạn, nhưng một số xe bị kiểm tra trên đường và phát hiện quá tải cụm trục sau, vì cuộn thép được đặt sát cửa sau để dễ dỡ.
Giải pháp
Nhà máy lập hồ sơ khoảng cách trục cho từng xe, quy định vị trí đặt cuộn thép trên thùng, và cân trục định kỳ cho các xe chở hàng nặng tập trung. Xe vượt giới hạn trục phải xếp lại trước khi ra cổng.
Kết quả cần đo
Tỷ lệ xe được cân trục vượt giới hạn tại Điều 14.
Số lần xe bị lập biên bản quá tải trên đường.
Thời gian thêm ở cổng do phải xếp lại hàng.
Bài học
Phiếu cân đúng tổng chưa đủ chứng minh xe đúng tải. Với hàng nặng tập trung như cuộn thép, máy móc, vị trí xếp hàng quan trọng ngang khối lượng.
Phương pháp: chúng tôi xây dựng bài này thế nào?
Nguồn: Điều 14 Thông tư 39/2024/TT-BGTVT (qua Hệ Thống Pháp Luật và LuatVietnam), bài của Thư Viện Pháp Luật về giới hạn khối lượng toàn bộ, ĐLVN 13:2019.
Tính toán: mức vượt = (tải cụm trục − giới hạn) ÷ giới hạn; 1 ÷ 18 ≈ 5,6%.
Giả định: phân bố 6/18 và 5/19 tấn, khoảng cách trục d ≥ 1,3 m và tình huống nhà máy thép là minh họa.
Giới hạn: bài không nêu mức xử phạt; giới hạn tuyến đường, cầu theo biển báo có thể thấp hơn.
Câu hỏi thường gặp
Trục đơn được chở tối đa bao nhiêu tấn?
Theo Điều 14 Thông tư 39/2024/TT-BGTVT, tải trọng trục đơn tối đa 10 tấn. Đây là giới hạn trên trục, gồm phần khối lượng của xe và hàng dồn lên trục đó, không phải khối lượng hàng chở. Trên đường có biển hạn chế tải trọng thấp hơn, xe phải tuân theo biển báo.
Khoảng cách trục d ảnh hưởng thế nào đến giới hạn?
Hai trục càng xa nhau thì lực phân tán trên mặt đường càng rộng, nên giới hạn càng cao. Với cụm trục kép, giới hạn là 11 tấn khi d dưới 1,0 m, 16 tấn khi d từ 1,0 đến dưới 1,3 m và 18 tấn khi d từ 1,3 m trở lên. Cụm trục ba là 21 hoặc 24 tấn.
Cân xe ở nhà máy có đo được tải trục không?
Cân xe toàn bộ đặt cả xe lên bàn cân nên chỉ đo được tổng. Muốn biết tải trục, cần cân trục chuyên dụng hoặc cho xe lần lượt đặt từng trục lên bàn cân, nếu bàn cân và móng phù hợp. Cách cân từng trục có thể kém chính xác hơn, nên chỉ dùng để kiểm tra phân bố tải.
Xếp hàng thế nào để tránh quá tải trục?
Phân bố hàng đều theo chiều dài thùng, đặt tâm khối hàng gần giữa khoảng các trục, tránh dồn hàng nặng sát cửa sau hoặc sát cabin. Với hàng nặng tập trung như cuộn thép, máy móc hay khối đá, nên có sơ đồ xếp hàng cho từng loại xe và kiểm tra bằng cân trục khi cần.
Phần mềm cân xe giúp gì cho việc kiểm soát tải?
Phần mềm lưu hồ sơ từng xe theo biển số, gồm loại xe và giới hạn tổng, rồi cảnh báo ngay khi cân vượt giới hạn. Kết hợp với camera đọc biển số, hồ sơ được lấy tự động. Lịch sử cân giúp nhận ra xe hoặc nhà xe thường xuyên chở sát hoặc vượt giới hạn để có biện pháp.
Thông tư 39/2024/TT-BGTVT có hiệu lực từ khi nào?
Thông tư 39/2024/TT-BGTVT của Bộ Giao thông Vận tải ban hành ngày 15/11/2024 và có hiệu lực từ ngày 01/01/2025. Thông tư quy định về tải trọng, khổ giới hạn của đường bộ, lưu hành xe quá tải trọng, quá khổ giới hạn và xếp hàng hóa trên phương tiện giao thông đường bộ.
Kết luận
Kiểm soát tải trọng xe cần nhìn cả tổng lẫn từng trục. Cân xe toàn bộ giữ vai trò chính cho thanh toán và giới hạn tổng, còn tải trục được kiểm soát bằng cách xếp hàng đúng và cân trục khi cần. Nếu bạn mới tìm hiểu, đọc thêm phần mềm cân xe là gì và mô hình cân xe tự động không người trực. Cần tư vấn thiết lập cảnh báo tải cho cân xe? Đăng ký tư vấn miễn phí với đội ngũ Vận Hành Số.
Nguồn tham khảo
Bộ Giao thông Vận tải. Thông tư 39/2024/TT-BGTVT về tải trọng, khổ giới hạn của đường bộ. Hệ Thống Pháp Luật.
LuatVietnam. Circular 39/2024/TT-BGTVT (tiếng Anh).
Thư Viện Pháp Luật. Quy định về giới hạn khối lượng toàn bộ của xe, tổ hợp xe.
Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng. ĐLVN 13:2019 – Cân ô tô, quy trình kiểm định.
Về tác giả
Đội ngũ Vận Hành Số xây dựng phần mềm cân xe, AI Camera và phần mềm quản lý kho cho doanh nghiệp Việt Nam. Vận Hành Số được phát triển bởi SparkMinds J.S.C, địa chỉ Tầng 3, Tòa nhà Mộc Gia, 24A Bàu Cát 2, Phường 14, Quận Tân Bình, TP. Hồ Chí Minh. Liên hệ: 0964179975 · info@sparkminds.net.
